Aktorka i reżyserka Krystyna Janda została laureatką Polskiej Nagrody Filmowej Orzeł 2026 za osiągnięcia życia. Wręczenie statuetki nastąpi 9 marca w Teatrze Polskim w Warszawie.
fot. Robert Jaworski
Nazwisko zdobywczyni Orła za osiągnięcia życia poznaliśmy podczas środowego spotkania z nominowanymi do Polskich Nagród Filmowych zorganizowanego w siedzibie Telewizji Polskiej.
Prezentując decyzję członków Polskiej Akademii Filmowej, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Maciej Wróbel podkreślił, że Krystyna Janda jest jedną z najwybitniejszych osobowości polskiej kultury. – Aktorka o niezwykłej sile wyrazu, artystka niezależna i współtwórczyni współczesnego oblicza teatru w Polsce. Laureatka nagrody jury na festiwalu w Cannes za rolę w „Przesłuchaniu”, zdobywczyni Srebrnej Muszli w San Sebastian oraz nagrody specjalnej jury na Sundance za „Słodki koniec dnia”. Od dekad wyznacza standardy aktorskiej odwagi i autentyczności. Niezapomniana Agnieszka z „Człowieka z marmuru” i „Człowieka z żelaza”, pozostaje symbolem bezkompromisowej kobiecej siły w filmie i teatrze, a także w życiu publicznym – zwrócił uwagę.
Aktorka ma na swoim koncie sześć nominacji do Orłów, m.in. za role w filmach „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową” Krzysztofa Zanussiego, „Rewers” Borysa Lankosza i „Tatarak” Andrzeja Wajdy. Jest również szefową i współzałożycielką Fundacji Krystyny Jandy na Rzecz Kultury, która prowadzi w Warszawie Teatr Polonia i Och-Teatr. Zagrała w ponad 60 filmach. Debiutowała w 1976 r. w „Człowieku z marmuru” Andrzeja Wajdy. Reżyser ten stał się jej artystycznym i życiowym mentorem, najważniejszym artystą, z którym pracowała. Ich ostatni wspólny film, „Tatarak”, powstał w roku 2009.
Janda pracuje również stale jako reżyserka, przede wszystkim we własnych teatrach. W lutym odbyła się premiera „Klubu kawalerów” Michała Bałuckiego w jej inscenizacji, w próbach jest kolejne przedstawienie – „Zapętlona” Matthew Lombardo – które wyreżyseruje i w którym zagra główną rolę. Ma w dorobku reżyserskim kilkadziesiąt spektakli Teatru Telewizji, a także film „Pestka” (1995) na podstawie prozy Anki Kowalskiej.
Przed ogłoszeniem nazwiska laureatki Orła za osiągnięcia życia wiceszef MKiDN poinformował, że za mniej więcej miesiąc poznamy efekty pracy działającego przy resorcie zespołu opracowującego projekt reform w branży filmowej. Wspomniał również o trzech podległych mu instytucjach – Polskim Instytucie Sztuki Filmowej, Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym oraz TVP. – PISF w tym roku na produkcję audiowizualną wyda prawie 300 mln zł. W nowelizacji ustawy medialnej, która niebawem już trafi do prac parlamentu, zapisujemy mniej więcej dziesięciokrotnie więcej pieniędzy na produkcję filmową, a Filmoteka Narodowa uruchamia nowy program, m.in. wsparcia krytyków filmowych (…). Jesteśmy dla was, dziękujemy za wszystkie sygnały. Wspólnie zmieniajmy i wzmacniajmy polską kinematografię – zaapelował.
W trakcie konferencji pokazano plakat Polskich Nagród Filmowych autorstwa Andrzeja Pągowskiego. Tym razem artysta umieścił na grafice kobiecą i męską dłoń stykające się kciukami. – Obserwując ulice, nas wszystkich, media społecznościowe, zauważyłem, że najbardziej rzuca się w oczy brak osobistego kontaktu, dotyku. Nawet czasami, jak mówimy sobie „cześć”, to nie podajemy sobie rąk, nie przytulamy się. Niektóre osoby chwalą się milionami, tysiącami lajków na Facebooku i myślą, że to są przyjaciele. Uważam, że wy jesteście moimi przyjaciółmi. Jestem bardzo mocno związany z tym środowiskiem i dlatego chciałem dedykować ten gest kobiety i mężczyzny, wspólnego dotyku, wszystkim nam i wszystkim Polakom – żebyśmy nie dawali się podzielić, rozdzielić i żeby ta skłonność do bycia razem przejawiała się nie tylko w mediach społecznościowych, ale i w bezpośrednim dotyku – powiedział Pągowski.
Orzeł za osiągnięcia życia to jedna z kategorii specjalnych Polskich Nagród Filmowych przyznawanych przez członków Polskiej Akademii Filmowej (PAF). Statuetka jest wręczana od pierwszej edycji Orłów, czyli od 1999 r. Poprzednimi laureatami byli m.in. Andrzej Wajda (2000), Tadeusz Konwicki (2002), Roman Polański (2003), Kazimierz Kutz (2004), Jerzy Kawalerowicz (2005), Jerzy Hoffman (2006), Janusz Majewski (2012), Danuta Szaflarska (2013), Franciszek Pieczka (2015), Janusz Gajos (2016), Maja Komorowska (2020), Jan A.P. Kaczmarek (2023), Agnieszka Holland (2024) oraz Allan Starski (2025).
28. gala wręczenia Polskich Nagród Filmowych Orły odbędzie się w poniedziałek 9 marca w Teatrze Polskim im. Arnolda Szyfmana w Warszawie. W tym roku faworytem wyścigu po statuetki – z 13 nominacjami – został „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego. Uznanie członków Akademii zdobyli również „Franz Kafka” Agnieszki Holland, „Brat” Macieja Sobieszczańskiego i „Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej” Emi Buchwald, które zebrały po 10 nominacji. Maksymalnie dziewięć Orłów może powędrować do „Ministrantów” Piotra Domalewskiego.
******
Sześć nominacji do Orłów dla Krystyny Jandy
Aktorka ma na swoim koncie sześć nominacji do Orłów, m.in. za role w filmach „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową” Krzysztofa Zanussiego, „Rewers” Borysa Lankosza i „Tatarak” Andrzeja Wajdy. Jest również szefową i współzałożycielką Fundacji Krystyny Jandy na Rzecz Kultury, która prowadzi w Warszawie Teatr Polonia i Och-Teatr. Zagrała w ponad 60 filmach. Debiutowała w 1976 r. w „Człowieku z marmuru” Andrzeja Wajdy. Reżyser ten stał się jej artystycznym i życiowym mentorem, najważniejszym artystą, z którym pracowała. Ich ostatni wspólny film, „Tatarak”, powstał w roku 2009. Janda pracuje również stale jako reżyserka, przede wszystkim we własnych teatrach. W lutym odbyła się premiera „Klubu kawalerów” Michała Bałuckiego w jej inscenizacji, w próbach jest kolejne przedstawienie – „Zapętlona” Matthew Lombardo – które wyreżyseruje i w którym zagra główną rolę. Ma w dorobku reżyserskim kilkadziesiąt spektakli Teatru Telewizji, a także film „Pestka” (1995) na podstawie prozy Anki Kowalskiej.
****
Krystyna Janda laureatką Orła
Kiedyś jako Agnieszka z „Człowieka z marmuru” Andrzeja Wajdy stała się symbolem pokolenia. Tego, które nie chciało żyć w podwójnej moralności, tęskniło za prawdą. Grając córkę kolejarza, która robi film o przodowniku pracy z lat pięćdziesiątych, odkrywała, dla siebie i dla widzów, oszustwo komunizmu. W dżinsowej kurtce, nerwowa, rozedrgana, z papierosem w ręku, rozsadzała ekran swoją energią. Nikt wtedy tak nie grał. Wajda zaryzykował. Genialny reżyser, który zawsze powtarza, że dobra obsada filmu to 90 proc. sukcesu, dał się porwać debiutantce. Z dumą napisał w czołówce filmu: „Krystyna Janda – pierwszy raz na ekranie”.
Janda, aktorka Wajdy i Bugajskiego
Po premierze „Człowieka z marmuru” posypało się na Jandę sporo gromów. Że przeszarżowana, nieznośna. „Prawomyślni” recenzenci dawali „Człowiekowi z marmuru” odpór – dzisiaj ich recenzje wydają się żenujące, wtedy były groźne. Tak jak Kałużyński po „Przesłuchaniu” Ryszarda Bugajskiego, pytający, gdzie kończy się rozprawa ze zbrodniarzami systemu, a zaczyna „szkalowanie własnego kraju”. „Przesłuchanie” to inna wielka kreacja Jandy. Aktorka zagrała tu trzeciorzędną kabaretową piosenkarkę, prostą dziewczynę, która na początku lat 50. zostaje aresztowana. Funkcjonariusze UB chcą z niej wydobyć fałszywe zeznania oskarżające jej znajomego majora o szpiegostwo. Kobieta odmawia, zostaje poddana torturom. Bita, zamykana w karcerze, podtapiana, straszona rozstrzelaniem i maltretowana psychicznie. Gdy nie wytrzymuje, próbuje popełnić samobójstwo, przegryzając sobie żyły. Ale nie zmienia zeznań. Nie jest bohaterką, po prostu wie, że pewnych rzeczy się nie robi. I znajduje w sobie dość siły, żeby dla prawdy, przyzwoitości nie ugiąć się przed machiną, która chce ją upodlić. Poniżana, nie traci godności.
Te dwie role Krystyny Jandy – w „Człowieku z marmuru” i w „Przesłuchaniu” są po prostu wielkim, zawodowym majstersztykiem. Janda – rozedrgana, przejmująca, prawdziwa – stworzyła na ekranie swój własny styl. Niepowtarzalny.
Janda wystąpiła w siedmiu filmach Andrzeja Wajdy, grała też w m.in. obrazach Krzysztofa Kieślowskiego, Krzysztofa Zanussiego, Piotra Szulkina, Radosława Piwowarskiego, była sześciokrotnie nominowana do polskich Orłów. Sama wyreżyserowała film „Pestka” na podstawie prozy Anki Kowalskiej.
Krystyna Janda w teatrze
W latach 1975-1987 była aktorką warszawskiego Teatru Ateneum, potem do 2005 roku Teatru Powszechnego. Występowała w repertuarze klasycznym i współczesnym, przygotowywała monodramy, m.in. ten najsłynniejszy „Biała bluzka” na podstawie tekstu Agnieszki Osieckiej. Zagrała też w blisko 50 spektaklach Teatru Telewizji.
Krystyna Janda jest też jedną z pierwszych artystek, które zdecydowały się otworzyć własny teatr. Po „Polonii” zorganizowała również drugą scenę „Och Teatr”.
******
Actress Krystyna Janda to receive lifetime achievement honour at Poland’s Eagles awards
04.03.2026 23:00
Actress and director Krystyna Janda will receive the 2026 Lifetime Achievement Award from the Polish Film Academy at this year’s Eagles ceremony, organizers announced on Wednesday.

Krystyna JandaFOTON/PAP
Commenting on the decision, Deputy Culture Minister Maciej Wróbeldescribed Janda as “one of the most outstanding personalities in Polish culture” and praised her as „an independent artist who has set standards of courage and authenticity in acting for decades.”
Born in 1952, Janda has appeared in more than 80 feature films. She rose to prominence with leading roles in Man of Marble and Man of Iron, both directed by Andrzej Wajda.
Her performance in Interrogation, directed by Ryszard Bugajski, earned her the Best Actress award at the 1990 Cannes Film Festival.
In recent years, she received a special jury prize at the Sundance Film Festival for her role in Dolce Fine Giornata, directed by Jacek Borcuch.
Janda is also a prominent theatre figure. For nearly three decades early in her career, she was affiliated with Warsaw’s Ateneum and Powszechny theaters.
In 2005, she founded the privately-run Polonia Theatre in Warsaw, where she continues to work as an actress and director.
The Eagles awards ceremony will take place on March 9 at Warsaw’s Polski Theatre.
Previous Lifetime Achievement recipients include director Wajda, Roman Polanski, Kazimierz Kutz, Jerzy Kawalerowicz, Jerzy Hoffman, Janusz Majewski and Agnieszka Holland, as well as actors Franciszek Pieczka and Janusz Gajos, actresses Danuta Szaflarska and Maja Komorowska, composer Jan A. P. Kaczmarek and production designer Allan Starski.